‘We moeten leren weer leuk maken!’ Onder dat motto blikte Wim Veen - hoogleraar op de TU Delft (‘het leukste knutselhok van Nederland’) en auteur van het boek ‘Homo Zappiens’ - tijdens CompetentCity vooruit op het onderwijs van de toekomst. ‘Voor morgen heeft u hier helemaal niets aan.’

Als je kennis wilt hebben, dan kun je het krijgen. Wim Veen kon deze stelling niet mooier illustreren dan met het ‘Hole in the wall’-project van Sugata Mitra, hoogleraar aan de universiteit van Newcastle. In sloppenwijken in zijn thuisland India plaatste Mitra kiosken met pc’s waarmee kinderen volledig zelfstandig aan de slag konden gaan. Het project toonde aan dat kinderen zonder opleiding heel snel computers en internet onder de knie kunnen krijgen, als ze met én van elkaar kunnen leren.


MyMuesli
‘Technologie maakt anders leren mogelijk’, zegt Veen. ‘Waarom zou je allerlei feitjes over plaatsen en gebouwen van buiten gaan leren, terwijl je die informatie via augmented reality direct beschikbaar hebt, bijvoorbeeld op je telefoon.’ Volgens Veen leven we bovendien in een maatschappij die steeds meer customised is. ‘We hebben Mijn ING,  MijnABP en zelfs MyMuesli. Alles wordt gepersonaliseerd, dus waarom dan leren niet?’

Persoonlijk leernetwerk
Het ‘oude’ leren, volgens een vooraf vastgesteld curriculum, heeft volgens Wim Veen zijn langste tijd gehad. ‘Natuurlijk, op dit moment hebben we nog te maken met leermanagementsystemen en diploma’s,’ zegt Veen. ‘Mensen gaan echter steeds meer gebruik maken van een persoonlijk leernetwerk. Dat betekent een paradigmaverandering waarbij ze zélf hun tools, netwerk, content en leeromgeving kiezen.’ Volgens Veen leidt dit tot kennisdeling, terwijl huidige leermethodes alleen informatiedeling opleveren. ‘Informatie die bovendien vaak al verouderd is als je ermee aan de slag wilt in een baan.’

Online reputatie
Het bouwen van een persoonlijk leernetwerk wordt natuurlijk aanzienlijk vergemakkelijkt door internet, meent Veen. ‘In peer-to-peer communities kun je antwoord krijgen op alle mogelijke vragen én je eigen kennis delen. Doordat bijdrages over en weer worden beoordeeld, krijgen mensen een bepaalde online reputatie. En nu al blijkt die soms meer waard dan een diploma. Ik heb studenten een diploma gegeven die nu nóg geen werk hebben, terwijl anderen al ver voor hun afstuderen een mooie baan aangeboden kregen omdat ze waren opgevallen door hun activiteiten online.’

Serious gaming
Spelenderwijs leren werkt. Dat blijkt volgens Wim Veen wel uit Mitra’s Hole in the wall. Hij is dan ook een groot voorstander van leren via serious gaming, computerspellen of -simulaties waarmee problemen virtueel moeten worden opgelost. ‘Anders dan veel mensen denken, draait het bij gamen juist niet om competitie en strijd, maar om het sociale aspect. Gamers vinden het leuk om samen met anderen spellen te spelen. Kortom: zet vier leerlingen achter een pc en laat ze het zelf maar oplossen!’

Toekomstmuziek
Persoonlijke leeromgevingen, augmented reality, serious gaming in het onderwijs. Gedeeltelijk is het nog toekomstmuziek, beseft ook Wim Veen. ‘Voor morgen heeft u hier helemaal niets aan,’ besluit Veen. ‘Maar voor overmorgen misschien wel,’ reageert iemand achterin de zaal.


Interview met Wim Veen

Wilt u meer Wim Veen? Lees dan het interview dat we in augustus met hem hielden.

Auteur: Eric Weijers (Ravestein & Zwart)