De juiste mindset, die heb je nodig voor een succesvolle vernieuwing van je organisatie. En dat vraagt hoe dan ook om een investering in de ontwikkeling van medewerkers. Directeur van het Amsterdam Centre for Service Innovation van de UvA Wietze van der Aa: ‘Het is de kunst om de balans te vinden tussen een bottom up- en een top downbenadering.’ Van der Aa geeft op CompetentCity de lezing Op zoek naar kansen voor innovatie.

‘Het begrip innovatie heeft niet altijd een goed imago’, zo begint Wietze van der Aa het gesprek. ‘Het wordt vaak geassocieerd met hightech, ict of R&D in laboratoria. Vernieuwing betekent hetzelfde, maar levert een ander beeld op.’ Het resultaat moet hoe dan ook een verbetering zijn. ‘Dat is de inzet.’

Samen experimenteren
Daar valt weinig tegen in te brengen. Maar wat de één een verbetering vindt, is voor de ander een verslechtering. Van der Aa: ‘Het is belangrijk vanaf het begin de werkvloer te betrekken bij veranderingen. Medewerkers samen te laten experimenteren. Daarmee vergroot je het vermogen om te veranderen enorm. Zeker als je het systematisch aanpakt en kennis deelt. In de praktijk zijn het vaak kleine groepjes die autonome eilandjes vormen. Uit ervaring weet ik dat professionals in het onderwijs meer kunnen halen uit samenwerking.’

Structuur en cultuur
Conclusie: starten in een goed doordachte structuur – gericht op samenwerking – is een belangrijke voorwaarde om een voorgenomen vernieuwing tot een succes te maken. ‘In die structuur moet natuurlijk ook helder zijn wie welke bevoegdheden heeft en wie beslist’, aldus Van der Aa. ‘Veel ingewikkelder is de juiste mindset: een veranderingsgezinde cultuur. Daarin spelen bijvoorbeeld de volgende vragen: vinden we het belangrijk genoeg? Is er ruimte voor? Wat gebeurt er als het mislukt? Bovendien: als je wilt vernieuwen, moet je hoe dan ook investeren in de ontwikkeling van het personeel.’

Onderwijs moet vooroplopen
Waarom moeten organisaties blijven vernieuwen? Van der Aa: ‘Elke sector, maar het onderwijs in het bijzonder, moet aansluiten op maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. De verwachtingen die studenten en hun ouders en bedrijven nu hebben, zijn anders dan vijftien jaar geleden. Technologisch zijn de aanpassingen zelden zo groot geweest. Het onderwijs moet vooroplopen en “bij” blijven, anders kun je niet de laatste kennis en informatie overbrengen.’

Voorbeelden uit het bedrijfsleven
Lastig blijft de kortetermijndruk. ‘Dat is vrijwel altijd zo. Het moet meestal zo snel mogelijk efficiënter, slimmer, doelmatiger’, aldus Van der Aa. ‘De vernieuwing in het mbo vormt daarop denk ik wel een uitzondering. Hier gaat om de aansluiting op de beroepspraktijk en dus om de kwaliteit van het onderwijs. Dat maakt het wel heel interessant. Het is een aparte sector wat niet wegneemt dat professionals in het mbo veel kunnen leren van en met het bedrijfsleven.’ Dat is dan ook wat Wietze van der Aa op CompetentCity onder meer gaat doen: goede voorbeelden delen met zijn toehoorders. Welke? Dat blijft nog een verrassing.