Het is 10.45 uur. Tijd voor ronde 1. Tijd voor Ber Damen, sinds zes jaar lid van de directie van organisatieadviesbureau Berenschot. Zijn pleidooi: ‘Werk moet een bron van geluk, hoop en liefde zijn.’ Een verslag van een bewogen uurtje.



Ber Damen heeft het naar zijn zin op CompetentCity. Stuiterend over het podium neemt hij zijn gehoor mee de nieuwe wereld in: ‘De wereld wordt kleiner en platter. En daardoor zijn we voortdurend met elkaar in verbinding. Je zou zeggen dat je daardoor meer op elkaar gaat lijken. Maar dat is juist niet zo.’ De veranderende wereld leidt volgens Damen tot drie trends: een behoefte aan eigenheid, betekenis en gemeenschapszin. ‘In de laatste vijftig jaar zijn er evenveel landen ontstaan als in de 3500 jaar daarvoor: we willen eigenheid.’

Het gedrag van mensen verandert...
‘Tegelijkertijd hebben we te maken met een demografisch probleem’, zegt Damen. ‘De Babyboomgeneratie is dit jaar begonnen met uitstromen. Dat is een grote club mensen dan de club die instroomt. Ergo: probleem!’ Daarbij komt nog een ander gegeven: er zijn straks meerdere generaties op de werkvloer aanwezig. ‘Dat gaat tot problemen op de werkvloer leiden. Jongere zijn verbaal veel vaardiger.’

... en dus moet de organisatie veranderen!
Damen vergelijkt organisaties met de infrastructuur van London. ‘Het stratenplan van Londen is aan het begin van18^e eeuw bedacht, toen er een miljoen mensen woonde en mensen zich op paard en wagen voortbewogen. Nu wonen er 7,5 miljoen mensen die met auto’s rijden. Maar gemiddeld wordt er net zo snel gereden als 200 jaar geleden. Het kán niet sneller.’ Voor organisaties geldt hetzelfde: ‘De meeste organogrammen zijn ontstaan in de industriële revolutie toen het werk in kleine stukjes werd opgeknipt. Toen is ook het management uitgevonden: het was nodig die versnipperde units te coördineren.’

Ber Damen: ‘De nieuwe organisatie bestaat uit individuen die samenwerken: hoe, wanneer en waar ze maar willen. Organisaties worden netwerken: je weet niet wie er bij hoort en wie niet. Dat is lastig voor de HR-manager want wie moet hij nu een kerstpakket geven? Het antwoord op die vraag laat zien wie je bij de organisaties vindt horen en wie niet.’


Op naar een nieuwe vorm van leiderschap
Het nieuwe werken moet leiden tot een nieuwe vorm van leiderschap. ‘Vroeger wisten de mensen boven in de organisatie het meest. Tegenwoordig zit de informatie en de kennis onderin.’ Hoe je daar als organisatie mee omgaat? ‘Door voor een zo plat mogelijke organisatie te zorgen en mensen met ideeën te laten komen. Ze zijn er slim genoeg voor. Verbind je mensen door zin te geven. Vertrouw ze, maar spreek ze aan wanneer je als manager iets niet aanstaat.’

De betekenis voor het onderwijs
Kijkend naar het onderwijs valt het Damen op dat leraren nog altijd de koning(inn)en van het klaslokaal zijn. Dat er een kloof is tussen management en praktijk en dat er onvrede heerst: werk is niet leuk. ‘Maar aan de andere kant zie ik een grote community van professionals, betekenis en beleving in overvloed en een broedplaats van creativiteit. En dat tezamen is een gouden businessmodel!’

Benieuwd naar meer Ber Damen? Lees dan het interview dat we in juli met hem hielden.

Auteur: Joris van Meel (Ravestein & Zwart)